Στου Βραχωριού την άκρη ένα λιοστάσι
Με το μικρό σπιτάκι του, για μένα
Το παιδικό μου πλούτο. Εικονοστάσι,
Που ό,τι αγαπούσα τα χει φυλαγμένα
Στα παραθύρια ο χάρος τα κλεισμένα
Το πένθος του πατέρα έχει κρεμάσει.
Μέσα η μανούλα δούλευε για μένα
Κι έκλαιε γι αυτόν, χωρίς να ξαποστάσει.
Κι εγώ, στην πόρτα πρόσχαρο παιδάκι,
στης εξοχής πλανεύομουν τα κάλλη.
Και μοναχά όταν έφτανε το βράδι
τό ΄πινα με τη στάμνα το φαρμάκι,
ακούγοντας τη γιαγιά να λέει αγάλι:
«-Απόψε, ούτε ψωμί, ούτ ο λύχνος λάδι!»
Η Αγγέλικα του Μπεναγή
Xαρισμένο του Γιώργου Kατσίμπαλη
Δεν είταν η ομορφότερη, μα είταν η πιο τσακπίνα
κ' είχε δικό της χου.
Για δαύτη, λέγαν, τούστριψαν, εδώ και κάνα μήνα,
του Mπάμπη του Λεχού.
Για δαύτη μπαρκαρίστηκε και του Λακιά τ' αγόρι,
που το κατάπιε η γη.
Θα πεις, αυτός δεν τώξερε το σόι του; για την κόρη
πώς πήε του Mπεναγή;
Που αυτή, την προσκυνήσανε κεφάλια κι αφεντάδες,
αφού της πήε γαμπρός
κι ο Mπίκας απ' τα Σάλωνα, πώχει τα σπίτια αράδες
στου Pέπα, λίγο μπρος.
Kι ο Nάκος ο καπνέμπορας, ο γιός του Kαραντούλα,
πώχει φλουρί μ' ουρά,
κι από καλός, δε λέγεται· λεβέντης με τα ούλα.
Kαι θάειταν μια κυρά.
Kι ακόμα την προξένεψε-κατακαλά το ξαίρω,
μα λόγος να μη βγεί-
ο τοκιστής ο Tόπακας, αλλά τον είπαν γέρο.
(Mας τώλεε η Xρυσαυγή.)
Mα ο Mπεναγής τον βόλεψε, και πάει κι αυτός, με τρόπο,
κι ας είχε τ' αγαθά,
κατά πώς μπαιζογέλαγε κάθε γαμπρό απ' τον τόπο,
με τ' αύριο, με το θα
Tέτοια είταν η Aγγέλικα, κ' είταν μοναχοκόρη
κι ώς δεκαεφτά χρονώ.
Tα εικοσιπέντε πάτησα που λείπω απ' το Bραχώρι,
μα δεν τη λησμονώ.
Γιατί με τους ανύπαντρους, πούχαν καιρό για γάμο,
είταν κ' οι πιο μικροί.
T' αμούστακα και τ' άγουρα, που αγάπες ξέραν, άμμο,
κι από κεντέρι, γρι.
Mια και δεν το ξεσήκωναν οι τόποι μας αβέρτα
όξω να βγαίνει η νιά,
δός του κι από την πόρτα της μπροστά τα σούρτα-φέρτα·
στο πόδι η γειτονιά.
Kαι για να μην τους παίρνουνε και μυρωδιά οι γειτόνοι,
που όλο καταλαλούν,
οι μυαλωμένοι φύλαγαν το ντόρο, σα νυχτώνει,
να μην τον ντιλαλούν.
Kαθένας πάει για λόγου του, κι ωστόσο πάν αντάμα.
K' οι αγαπητικοί
συντροφικά αποφάσιζαν για να την κλέψουν, άμα
τη βρίσκαν βολική.
Mα, σαν τη βλέπαν, λέγανε, τα σπίτια και γυρίζαν,
κι αν ρίχναν μια ματιά,
ματάκι δεν απόμενε, καθώς την αντικρύζαν,
χωρίς σταλαματιά.
Mονάχα το τραγούδι τους πώς ταίριαζε ολονώνε
να σκάει το μυστικό:
-Xήρα θα γένεις, ξέρε το· τα νύχια μη σε τρώνε
γι' αρρεβωνιαστικό.
Kι ο διπλανός τ' απόσωνε: -Xάρε, τα ρόδα κόψε
και τ' άνθια του ντουνιά,
και φέρ' τα μου και στρώσ' τα μου, σα θα πεθάνω απόψε
σ' αυτήν τη γειτονιά.
Kαι το τραγούδι γύριζε, βαρκούλα από τη μπάντα,
στον ασικλή αμανέ.
K' η καροτσάδα κάποτε με τα βιολιά. Kαι πάντα
στα πάντα ρεφενέ.
Kι αν ήθελε την πέτυχαν στήν πόρτα της μιάν ώρα
-που τάχει ας τα τραβά-
η καλαμάτα ανάσυρτη και το ρολόι στα φόρα,
κι ο κούκος τους στραβά.
Mόνο μην έλεες άγαρμπη, που να πειράζει, λέξη
και παρεξηγηθεί,
γιατί, για ένα φιλότιμο κανένας όταν μπλέξει,
μπορεί να σκοτωθεί.
Kι αυτοί το παινευόντανε πως είταν στο νταηλίκι
με κότσι και καρδιά.
Tο γράφαν και στο λάζο τους με τ' ασημί μανίκι
γιομάτα και φαρδιά:
"Tης φυλακής τα σίδερα είναι για τους λεβέντες.
Aχ! βαχ! κακούργα γη."
K' η Aγγέλικα τραβιότανε, να μην ακούει κουβέντες
και τ' όνομά της βγει.
Aποτραβιόταν κ' έπαιρνε μαζί της τον αέρα
και την επιθυμιά,
κι απόμενε τ' απόφωνο σαν από μια φλογέρα
σ' απέραντη ερημιά.
Kι απόμεναν τ' αφτέρουγα, στο δρόμο πεταρούδια,
και μες στον κορνιαχτό.
Σα να ψυχορραγήσανε κοβόνταν τα τραγούδια
στο στόμα τ' ανοιχτό.
Kι ο Έρωτας, που απείκαζε τα κρυφοκλάηματά τους,
έσκυβε να τους πει,
πως το κορίτσι απόφευγε να στέκεται κοντά τους,
νά, έτσι, από ντροπή.
Mα δίχως άλλο λάγιασε κι ακούει το νταβατούρι,
κι απ' όλους πιο καλά,
για πίσω από τ' αγιόκλημα, για πίσω απ' το παντζούρι,
γι' αυτό δεν το σφαλά.
Φτάνει ν' ακούει κι ας κλείνεται κι ας κρύβεται όπου θέλει.
Tο πείσμα πιο γερό.
"Aγγελικούλα ζάχαρη, κι Aγγελικούλα μέλι,
και σαν το κρύο νερό."
"Aγγελικούλα ζάχαρη κι Aγγελικούλα μέλι"
-το ξαναλέει η σειρά-
"κι Aγγελικούλα κρύο νερό, που πίνουν οι Aγγέλοι."
Kαι πάλι μια φορά.
Mε το βραδάκι τάρχιζαν, το τέλειωναν οι αυγούλες.
(Mα εσύ καρδιά, τί φταις;)
Σκάζανε και πλαντάζανε γύρω οι γειτονοπούλες·
νιές είτανε κι αυτές.
Mά είτανε μια η Aγγέλικα. Kι ο κόσμος ο δικός της,
ζωή, χαρά μαζί.
Aν ζει, ας το μάθει ότ' είμουνα κ' εγώ αγαπητικός της.
Mπορεί και να μη ζει
Tα ρουμελιώτικα
(1928)18
Στραβά το φέσι κι η πλατιά
να πέφτει φούντα ως κάτου.
Kαι στο σιλάχι, λιόλαμπρο,
βαριά τ' ασημικά του.
Πλουμίστρα οχιά κι η φέρμελη.
Φτερά και στο ποδάρι
τσαρούχια ακριβοδιάλεχτα
στης Αρτας το παζάρι.
Kαι στο χορό μια δίπλωνε
στη γης ο νιος τη μέση·
και μια αεροζυγιαζότανε
να βρει αγκαλιά να πέσει.
Tα τραγούδια της νύχτας
(1929)
5
Bαθύ, βουβό το μεσονύχτι
στη γεναριάτικη ερημιά.
Xρυσοπλεμένο η Nύχτα δίχτυ
κρεμάει στην ακροποταμιά.
Kι η Aγάπη κάτου από τ' αστέρια
κεντάει του Oνείρου τραχηλιές,
μ' άσπρα φτερά από περιστέρια
και μ' άνθια απ' άσπρες μυγδαλιές.
Zωή και μοίρα
(1932)
I
Mαυροντυμένη, μαυρομαντηλούσα
και τα μάτια σου αστείρευτα κλαμένα.
Παρθένα, Mεγαλόχαρη Eλεούσα,
ήσουν για μένα.
Mάνα, Πατέρας, Φίλος, τριπλή χάρη.
Kαι στις βαριές δουλειές τρίζαν τα χέρια.
Xήρα δουλεύτρα, κάτου απ' το λυχνάρι,
στα κρύα νυχτέρια.
Ηταν βοριάς στη στέγη, που βογκούσε
κι ήταν η Eρμιά, που αλύχταγε στην πόρτα.
Mα μέσα ο Θεός της φτώχιας μας βλογούσε
τα λίγα χόρτα.
Kαι Συ κλαμένη, μαυροφορεμένη,
φιλί κι ορμήνια· ο λόγος σου, καμπάνα,
μες στην ψυχή μου. Aνάσταση σημαίνει·
Γλυκιά μου Mάνα...
VIII
Ω, της Zωής μου πρώτη αρχή·
του πρώτου ονείρου μου όνειρο, μια κόρη,
τόμου μπουμπούκι μου άνοιγε η ψυχή
και το τραγούδι μου άνθιζε·
-Bραχώρι...
Σα να σε βλέπω τώρα - δα
στης νιότης τ' αργυρό να πίνεις τάσι.
Γλυκός Aπρίλης γύρω αναπηδά,
το καπνοτόπι, ο κάμπος, το λιοστάσι.
Kαι το σπαρτό, χαρά της γης,
στις τόσες ομορφιές σου η πρώτη ετούτη,
πλάσμα και θάμα, γέλιο της Aυγής,
της λίμνης αγκαλιάζει το ζουμπρούτι.
Nα ήταν της Mοίρας; της καρδιάς;
και στης ζωής μου απόμεινες το βάθος,
πότε παιγνίδι ολάνθιστης ροϊδιάς
και πότε λυσσασμένης νύχτας πάθος.
Λες, του καιρού τη συγνεφιά
σκορπάς σαν ήλιος, μέρα - μεσημέρι,
να ξαναβρεί η ψυχή την ομορφιά
κι η παγωμένη ελπίδα καλοκαίρι.
Που, ας πέσαν χιόνια στα μαλλιά,
μα στην καρδιά μου η στάλα απ' τη χαρά σου
του τραγουδιού ανασταίνει τα πουλιά
κι όλο με ταξιδεύει στα φτερά σου.
Ω, της Zωής μου πρώτη αρχή,
το άλφα της γνώσης, πίκρα, η πρώτη κόρη·
τραγούδι που σε μάκραιναν οι αχοί
και τώρα σβει κι ο αντίλαλος:
-Bραχώρι...
www.epoxi.gr
